Çene ve yüz hattı
Çene yüzün son sözüdür. Göz açar, burun bağlar, dudak konuşur; çene ise hepsini bir zemine oturtur. Bir yüze bakarken çeneyi nadiren ilk fark ederiz, ama o olmadan yüzün duruşu kurulmaz. Fizyonomi geleneğinde çene ve onu çevreleyen yüz hattı, çoğunlukla kararlılık ve dayanma etrafında okunur; ama bu okuma her zaman yumuşak kalır, çünkü sert bir çene her zaman sert bir karaktere işaret etmez.
Belirgin çene
Belirgin çenelerde hat nettir; yüzün alt sınırı keskin bir çizgiyle biter. Profilden bakıldığında çene öne doğru sağlam bir nokta koyar. Fizyonomi okumalarında bu form çoğunlukla bir iradeyle anılır: kararını verdikten sonra kolay geri adım atmayan, sözünün arkasında duran bir tutum. Bu sağlamlık bir inatçılık olmak zorunda değildir; çoğu zaman sessiz bir güvenilirliktir.
Belirgin bir çene ilk izlenimde biraz mesafeli görünebilir. Ama aynı çene yumuşak bir gözle ya da dolgun bir dudakla birleştiğinde, o mesafe hemen bir sıcaklığa dönüşür. Okuma bu yüzden çeneyi tek başına değil, komşularıyla tartar.
Yumuşak çene
Yumuşak çenelerde hat daha az keskindir; yüzün alt sınırı yuvarlanarak biter, geçişler tatlıdır. Fizyonomi geleneğinde bu form çoğunlukla bir uyum ve bir esneklik tonuyla okunur: kolay anlaşan, sertleşmeden yol bulan bir tutum. Yumuşak çene bir kararsızlık işareti değildir; daha çok, kararını gürültüsüzce taşıyan bir hattır.
Belirgin çene sözünü tutar; yumuşak çene yolunu bulur.
İki form arasındaki fark bir üstünlük değil, bir tempo farkıdır. Biri direnerek durur, öteki bükülerek dayanır; ikisi de kendi yoluyla sağlamdır.
Sivri ve geniş uç
Çenenin ucu da bir ton taşır. Sivri çeneler yüze bir incelik, bir çabukluk katar; dikkat aşağıda bir noktaya toplanır. Bu form sık sık bir keskin zekâ ya da bir seçicilik duygusu uyandırır. Geniş ya da kare uçlu çeneler ise yüze bir sağlamlık, bir yere basma hissi verir; fizyonomi okumalarında bu çoğunlukla bir dayanıklılık etrafında konuşur.
Yüz hattının netliği de okunur. Keskin çizilmiş bir hat yüze bir tanımlılık verirken, yumuşak geçişli bir hat daha sakin, daha akışkan bir ton taşır. Bu netlik bir karakter ölçüsü sunmaz; yalnızca yüzün kendini nasıl çerçevelediğine dair bir ipucudur.
Boyun ve taşıma
Çene yalnız bir uç değil, bir taşıma noktasıdır; başın nasıl tutulduğunu da belli eder. Hafifçe yukarı taşınan bir çene yüze bir açıklık, bazen bir meydan okuma katar; aşağı çekilen bir çene bir tevazu ya da bir temkin tonu verir. Fizyonomi okumalarında bu duruş çoğunlukla çenenin biçiminden daha çok şey söyler, çünkü biçim doğuştan gelir ama taşıma bir alışkanlıktır.
Bu yüzden bir fotoğrafta çene okunurken iki şey birden tartılır: hattın kendisi ve başın o anki duruşu. İkisi her zaman aynı yöne gitmez; yumuşak bir çene dik bir duruşla taşındığında yüz bambaşka bir ton alır. Okuma bu ikisini ayırır, ama birbirinden koparmaz.
Çene ve duruş
Çene yüzün geri kalanıyla birlikte bir duruş kurar. Belirgin bir çene yüksek bir alınla birleştiğinde yüz bir kararlılık taşır; yumuşak bir çene canlı bir gözle birleştiğinde yüz bir sıcaklık yayar. Fizyonomi geleneği bu yüzden çeneye son sözü verir ama tek sözü vermez: o, yüzün cümlesini kapatan noktadır, cümlenin kendisi değil.
Bir yüz okumasında çene için seçilen kelimeler hep dengelidir. Çünkü çene yüzün en kolay yanlış okunan parçasıdır: keskin bir hat sert sanılabilir, yumuşak bir hat kararsız. Oysa okuma sabırlı kalır ve çeneyi, taşıdığı bütün yüzle birlikte dinler.