Simetri, asimetri ve denge
Bir yüzü ortadan ikiye böl, iki yarısını yan yana koy: hiçbir zaman tıpatıp aynı çıkmaz. Hiçbir yüz tam simetrik değildir. Bir yüzü canlı ve tanıdık kılan da çoğu zaman bu küçük dengesizliktir. Fizyonomi simetriyi bir güzellik ölçüsü gibi değil, bir denge izlenimi olarak okur.
Neden hiçbir yüz simetrik değil
Doğa simetriyi sever ama hiçbir zaman tam tutturmaz. İki göz birbirinden azıcık farklıdır, bir kaş ötekinden biraz yüksektir, gülümseme bir yana hafifçe kayar. Üstelik kusursuz simetri bize güzel gelmez; tuhaf, hatta yapay görünür. Gözümüz onu yadırgar. O küçük sapmalar yüze hayat verir.
İki yarı, iki ton
Eski bir fikir, bir yüzün iki yarısının biraz farklı okunabileceğini söyler: biri daha ifadeli, öteki daha sakin görünebilir. Kimi gelenek bir yanı “dışarıya dönük yüz”, öteki yanı “içeride kalan yüz” diye anar. Bunu kesin bir yargı saymamak, oyunbaz bir izlenim olarak almak gerekir. Yine de bir fotoğrafın yarısını elinle kapatıp açtığında, iki yarının çoğu zaman ayrı birer havası olduğunu görürsün.
Bir yüzün iki yarısı aynı hikâyeyi iki ayrı ağızdan anlatır.
Denge, simetri değildir
Önemli olan simetri değil, dengedir. Bu ikisi aynı şey sayılmaz. Dengeli bir yüz, eşit bir yüz demek değildir; parçaları tonca birbiriyle anlaşan bir yüzdür. Büyük bir burun güçlü bir çeneyle dengelenir, küçük gözler canlı bir ifadeyle. Denge, oranların birbirini taşıyabilmesidir. Bir yüz asimetrik olabilir ve yine de dengeli durabilir.
Asimetri bir imzadır
O küçük dengesizlik aslında yüzün imzasıdır. Bir yüzü hatırlanır kılan şey çoğu zaman onun en “düzgün” tarafı değil, biraz kayık gülümsemesi ya da bir yana eğik kaşıdır. Kişiyi kişi yapan da budur. Asimetriyi bir kusur gibi okumak, bir yüzü kendisi yapan şeyi silmeye çalışmak olur.
Fotoğraftaki açı
Bir fotoğrafta açı ve ışık asimetriyi olduğundan fazla gösterebilir; yandan bir kare bir yarıyı öne çıkarıp ötekini gölgede bırakır. En dürüst denge, düz bakan ve doğal ışıklı bir kareden çıkar. Yüzünü olduğu gibi gördüğün kare, en iyi okunan karedir.
Okuma neyi aramaz
Faller bir simetri puanı vermez, bir “kusur” aramaz. Bir yüzün dengesini dinler ve o dengeyi yumuşak bir tonla anlatır. Asimetri burada bir eksiklik değil, bir karakter işaretidir; yüzün, başka hiçbir yüze benzemediğini söyleme biçimidir.